Prasowane, dmuchane czy szlifowane? Jak rozpoznać technikę

Szwy po formie, ślad po pontelu, ostre krawędzie szlifu. Kilka wskazówek, które pomogą Ci odczytać, jak powstał przedmiot.

Technika wykonania mówi o przedmiocie bardzo dużo: o hucie, epoce, a często także o wartości. Nie potrzebujesz laboratorium, żeby ją rozpoznać. Wystarczy dobre światło, palce i odrobina cierpliwości.

Szkło prasowane

Gorąca masa szklana jest wtłaczana stemplem do metalowej formy. Tak powstawało mnóstwo popularnych przedmiotów z PRL: patery, salaterki, popielniczki, świeczniki. W tej technice specjalizowała się między innymi huta „Ząbkowice” w Dąbrowie Górniczej.

  • Szukaj szwów po formie, czyli cienkich linii biegnących w pionie albo wokół krawędzi.
  • Wzór jest zwykle bardzo równy i powtarzalny, bo forma była dopracowana, zanim trafiła do produkcji.
  • Krawędzie wzoru są łagodniejsze niż przy szlifie, a od wewnątrz bywają widoczne płytkie wgłębienia odpowiadające wzorowi na zewnątrz.

Szkło dmuchane

Hutnik nabiera masę na piszczel i formuje ją oddechem oraz narzędziami, swobodnie albo w formie. Każdy egzemplarz jest trochę inny.

  • Na dnie często zostaje ślad po pontelu, metalowym pręcie, na którym trzymano przedmiot przy wykańczaniu. Bywa zeszlifowany do gładkiego, lekko wklęsłego krążka.
  • Ścianki mają nierówną grubość, a w szkle widać czasem drobne pęcherzyki powietrza.
  • Uszy dzbanków, nóżki kieliszków i zdobienia są doklejane na gorąco, więc w miejscu łączenia widać lekkie zgrubienie.

Szkło szlifowane

Wzór jest wycinany w gotowym przedmiocie tarczą szlifierską, a potem polerowany. Tak zdobi się przede wszystkim kryształy.

  • Krawędzie są ostre i wyraźne, pod światło widać na nich drobne ślady narzędzia.
  • Ręczny szlif ma drobne nieregularności: elementy wzoru nie są idealnie identyczne.
  • Kryształ ołowiowy jest wyraźnie cięższy od zwykłego szkła tej samej wielkości i mocniej rozszczepia światło.

Wskazówka z latarką UV

W świetle ultrafioletowym szkło ołowiowe daje często niebieskawo-fioletową poświatę, a zwykłe szkło sodowe zielonkawą. Szkło uranowe świeci intensywną zielenią. To dobra wskazówka, ale nie dowód, dlatego zawsze łączymy ją z oglądaniem formy i znaków.

Technikę podajemy w opisie przedmiotu wtedy, gdy jesteśmy jej pewni. Jeśli masz wątpliwości przy konkretnym egzemplarzu, zapytaj: chętnie doślemy zdjęcie dna albo krawędzi.